Ik zit er tegen aan te hikken om een stukje te schrijven.......ik ben moe, ik ben verdrietig en ik heb zoveel gemengde gevoelens......het gaat niet goed met mama...... sinds dat ze naar de revalidatie-afdeling is gegaan is het eigenlijk gewoon foute boel.... Je leest het zo vaak... oudere mensen vallen, breken hun heup en dan is het einde oefening.... en ik vroeg me dan ergens toch altijd af... hoe kan dat dan......maar nu maak ik het mee......

Het ging zo goed met mama vorige week!  Ze liep "gewoon" al weer na haar operatie... nou ja, gewoon.... ze stiefelde alweer de gang op achter de rollator.... nog niet zoals het moest, maar ze liep! Vandaar ook de overplaatsing naar de revalidatie, daar zou ze weer goed leren lopen, conditie opbouwen etc.  We brachten haar 's morgens weg, ze was vol goede moed, plannen makend etc. En 's avonds was er van die stoere vrouw niets meer over.....ze had pijn, kon haar bed niet uit en was neerslachtig... hoe dan? HOE DAN? 

Het is zo moeilijk te bevatten. Is dat dan de dementie? Is dit het dan? Dat je opeens zo weg zakt? Heeft dat de verhuizing naar een andere afdeling teweeg gebracht? Van die altijd, altijd optimistische stoere vrouw naar een oud mensje, die niets meer kan, die pijn heeft, die helemaal in de war is..... het is zoooooo triest.....  Waar we eergisteren tenminste nog met z'n drietjes, mama, Harmke en ik, beneden in de "kantine" zaten en een puzzeltje maakten en gezellig PimPamPet speelden, (als mama een vraag goed had moest ze een hapje huzarensalade eten; op twee hapjes na helemaal op!), lag ze gisteren als een dood vogeltje op bed. En dan was eergisteren al niet een goede dag maar gelukkig kregen we haar in de kantine en konden we haar afleiden met spelletjes en had ze eigenlijk heel veel plezier. Maar toen ik dus gisteren aankwam lag ze op bed. Ik weet niet of ze me meteen herkende. Ze lag daar en murmelde wat over dat ze naar de wc moest en dat alles in bed nat was, wat niet zo was (en ze heeft een katheter), maar elke keer begon ze er weer fluisterend over, als een heel klein meisje.... poehhhhh....als ik dit schrijf krijg ik weer tranen in mijn ogen.... Dit wil je toch niet voor je moeder? Dit zou zij ook nooit zo gewild willen hebben, wie wel?, maar mijn stoere moeder, die nooit klaagt.... zo verdrietig om te zien... en hoe ga je hier nou mee om? Naast haar bed zittend, zoeken naar afleiding. Ondertussen was Harmke er ook en ik zag de ogen van mama oplichten... daar was ze blij mee, dat ook Harmke er was. Ik besloot een stukje voor te lezen uit het blaadje dat de Oranjewoudflat, waar ze woont, altijd uitgeeft. Het stukje ging over de aanleg van de tuin door bewoners..... nou dat vond ze wel leuk (hoewel ze wel vroeg over welke flat ik het dan had). Van het één kwam het ander en kwamen we op de gedichtjes van Annie M.G. Schmidt... ik kende er een paar nog steeds bijna uit mijn hoofd (als tienjarige ooit eens op school moeten leren) en die declameerde ik.. Dikkertje Dap, Ik ben lekker stout en als favoriet De spin Sebastiaan. Mama vond het geweldig...ze probeerde zinnetjes mee te fluisteren en kreeg zelfs wat commentaar en wist allerlei dingen over Annie M.G. Schmidt te vertellen. Dat weet ze dan allemaal weer wel! Daarna zochten we op de telefoon de teksten nog een keer op en lazen we de gedichten nog een keer voor, nu helemaal compleet..... Mama genoot. Via Wim Sonneveld kwamen we op "het dorp" van Wim Sonneveld, dat prachtige lied, vertaald uit het Frans:  "La Montagne"  van Jean Ferrat. Veel mensen weten overigens niet dat het een oorspronkelijk Franse chanson is.  Ik hou nooit zo van vertalingen maar de tekst en de uitvoering door Wim Sonneveld zijn prachtig. En wat is het dan mooi dat je je telefoon bij je hebt... ik speelde "Het dorp" af en mama zong zo nu en dan een woord mee....langs het tuinpad van mijn vader........dat is in Zundert, fluisterde ze....en ja.... daar liepen we altijd, als we bij mijn opa en oma op bezoek gingen, vanaf de bushalte langs de kerk, door een soort van pad, omringd met beukenhagen.

En zo werd het eigenlijk toch een heel mooie middag, ik denk zeker voor mama. Je zag dat ze genoot van alle herinneringen die ze nog wist en met ons kon delen.......en zo proberen we het zo mooi en aangenaam mogelijk voor haar te maken... Ik weet niet waar dit naar toe leidt, of misschien ook wel....ik weet niet hoe lang dit gaat duren.... maar we zullen er voor haar zijn..........

Dit is de spin Sebastiaan.

Het is niet goed met hem gegaan.

LUISTER!

Hij zei tot alle and’re spinnen:

Vreemd, ik weet niet wat ik heb,

maar ik krijg zo’n drang van binnen

tot het weven van een web.

Zeiden alle and’re spinnen:

O, Sebastiaan, nee, Sebastiaan,

kom Sebastiaan, laat dat nou,

wou je aan een web beginnen

in die vreselijke kou?

Zei Sebastiaan tot de spinnen:

’t Web hoeft niet zo groot te zijn,

’t hoeft niet buiten, ’t kan ook binnen

ergens achter een gordijn.

Zeiden alle and’re spinnen:

O, Sebastiaan, nee, Sebastiaan,

toe, Sebastiaan, toom je in!

Het is zo gevaarlijk binnen,

zo gevaarlijk voor een spin.

Zei Sebastiaan eigenzinnig:

Nee, de Drang is mij te groot.

Zeiden alle and’ren innig:

Sebastiaan, dit wordt je dood…

O, o, o, Sebastiaan!

Het is niet goed met hem gegaan.

Door het raam klom hij naar binnen.

Eigenzinnig! En niet bang.

Zeiden alle and’re spinnen:

Kijk, daar gaat hij met zijn Drang!

PAUZE

Na een poosje werd toen even

dit berichtje doorgegeven:

Binnen werd een moord gepleegd.

Sebastiaan is opgeveegd.

I'm really hesitant to write a piece... I'm tired, I'm sad, and I have so many mixed feelings... Mom isn't doing well... ever since she went to the rehabilitation unit, things have just gone south... You read about it so often... older people fall, break their hip, and that's the end of the line... and I always wondered somewhere... how is that possible... but now I'm experiencing it... Mom was doing so well last week! She was walking "normally" again after her surgery... well, just... she was already paddling down the hallway behind the walker... not quite as she should have, but she was walking! That's why she was transferred to the rehabilitation unit; there she was supposed to learn to walk properly again, get fit, etc. We took her there in the morning, she was full of good spirits, making plans, etc. And by evening, there was nothing left of that tough woman... she was in pain, couldn't get out of bed, and was depressed... how? HOW? It's so hard to grasp. Is that the dementia? Is this it? That you suddenly fade away like that? Did that trigger the move to a different department? From that always, always optimistic, tough woman to an old person, completely helpless, in pain, completely confused... it's sooooo sad... While the three of us—Mom, Harmke, and I—were still downstairs in the "cafeteria" two days ago, working on a puzzle and happily playing PimPamPet (if Mom got a question right, she had to eat a bite of potato salad; she was completely gone except for two bites!), yesterday she lay in bed like a dead bird. And the day before yesterday wasn't a good day anyway, but luckily we got her into the cafeteria and were able to distract her with games, and she actually had a lot of fun. But when I arrived yesterday, she was in bed. I don't know if she recognized me right away. She lay there, muttering something about needing the toilet and everything in bed being wet, which wasn't the case (and she has a catheter), but every time she'd whisper it again, like a very little girl... phew... writing this brings tears to my eyes again... You wouldn't want this for your mother, would you? She would never have wanted this either, who would? But my tough mother, who never complains... so sad to see... and how do you cope with this? Sitting next to her bed, searching for distraction. Meanwhile, Harmke arrived, and I saw Mom's eyes light up... she was happy that Harmke was there too. I decided to read a piece from the magazine the Oranjewoud apartment building, where she lives, always publishes. The piece was about the residents' landscaping... well, she liked that (although she did ask which apartment building I was talking about). One thing led to another, and we came across the poems of Annie MG Schmidt... I still knew a few of them almost by heart (I had to learn them at school once when I was ten), and I recited them."Dikkertje Dap," "Ik ben lekker naughty," and "De spider Sebastian" (The Spider) were my favorites. Mom loved it... she tried to whisper along and even got some feedback, and she managed to tell me all sorts of things about Annie MG Schmidt. She remembers all that! Afterward, we looked up the lyrics on the phone again and read the poems aloud again, now completely complete... Mom loved it. Through Wim Sonneveld, we came across "het dorp" (The Village) by Wim Sonneveld, that beautiful song, translated from the French: "La Montagne" by Jean Ferrat. Incidentally, many people don't know that it's originally a French chanson. I'm not very fond of translations, but the lyrics and the performance by Wim Sonneveld are beautiful. And how wonderful it is that you have your phone with you... I played "Het dorp" (The Village) and Mom sang along every now and then... along my father's garden path... that's in Zundert, she whispered... and yes... we always walked there, when we visited my grandparents, from the bus stop past the church, along a sort of path lined with beech hedges. And so it actually turned out to be a very beautiful afternoon, I think especially for Mom. You could see that she savored all the memories she still remembered and could share with us... and so we try to make it as beautiful and pleasant as possible for her... I don't know where this will lead, or maybe it will... I don't know how long this will last... but we will be there for her.

This is the spider Sebastian. Things haven't gone well for him. LISTEN! He said to all the other spiders: Strange, I don't know what's wrong with me, but I have this urge inside me to weave a web. All the other spiders said: Oh, Sebastian, no, Sebastian, come Sebastian, leave it alone, did you want to start a web in that awful cold? Sebastian said to the spiders: The web doesn't have to be so big, it doesn't have to be outside, it can also be inside somewhere behind a curtain. All the other spiders said: Oh, Sebastian, no, Sebastian, come on, Sebastian, hold back! It's so dangerous inside, so dangerous for a spider. Sebastian said stubbornly: No, the urge is too strong for me. All the others said fervently: Sebastian, this will be the death of you... Oh, oh, oh, Sebastian! Things haven't gone well for him. He climbed in through the window. Stubborn! And unafraid. All the other spiders said: Look, there he goes with his urge! PAUSE After a while, this message was passed on: A murder was committed inside. Sebastian has been swept up.

 

Het ging zo goed de afgelopen week. Mama was goed uit de operatie gekomen en na een paar dagen eigenlijk weer haar oude "zelf". Ze stiefelde al weer een beetje achter de rollator en er werd gekeken voor een revalidatieplekje. Omdat het nogal moeilijk bleek te zijn om ergens een plekje te vinden was het afwachten waar en wanneer het zou gebeuren. En gisteren was er dan een plekje beschikbaar, en nog in de buurt ook... gewoon op de revalidatieafdeling van het ziekenhuis... een verdieping naar beneden en dat was het. Gisterochtend gingen we met haar mee om haar op haar nieuwe plekje te settelen. Zo ongeveer een volksverhuizing met een heleboel spulletjes die mee moesten. Een grote afdeling met ruimtes om te oefenen met lopen, fietsen etc. Een soort van kantine waar gegeten wordt. We kunnen daar zelf ook koffie en thee halen; fijn, vooral voor mama, want zij wilde ons in het ziekenhuis zelf al steeds koffie en thee aanbieden (ze dacht denk ik dat ze daar wat kon bestellen). We kunnen nu dus samen thee en koffie drinken. Ze heeft een grote kamer die ze moet delen met een meneer. En.... dan ben ik toch weer ouderwets......ik blijf daar toch wat van vinden.... bij een vrouw voel je je misschien toch wat prettiger. Ik denk mama ook, hoewel ze er niets van zegt. We kregen een intakegesprek met vriendelijke arts en verpleging. Wat ik meteen heel prettig vond was dat, toen mama's medicijnen werden gebracht, ze keurig al vermalen waren en met appelmoes werden gegeven. Kijk......daar werd tenminste over nagedacht. Op zaal werden ze gewoon bij haar neergelegd. Ik had van huis al een vijzeltje meegenomen en appelmoes om ze daar te vermalen. Kortom, het voelde goed. Wel was het lastig om mama daar alleen achter te laten. Zo'n klein oud menske.....

Gisteravond gingen we weer bij haar langs en we troffen daar een heel zielig hoopje mens aan. Ze had heel veel pijn, een soort spierpijn in haar been en had krampen en kon niet stilzitten. Ze mopperde op de "Amsterdamse" verpleging (ze dacht dat ze in Amsterdam zat) en dat ze niet aardig waren.  Niks voor mijn opgewekte moeder dit! Bij navraag bleek dat ze de maximale dosering pijnstilling had gehad en dat dat zijn werk moest doen. Blijkbaar was er gekeken wat mama allemaal nog kon en het kan natuurlijk zijn dat ze daardoor die pijn heeft. Het is wel moeilijk in te schatten hoe het allemaal precies is gegaan....in hoeverre klopt het wat mama zei (niet aardige verpleging), de pijn etc. Feit is wel dat ik de verpleging, die er gisteravond was, niet echt vond overlopen van empathie. Ik kreeg een beetje het gevoel van: mw. heeft pijnstilling gehad en dat vergeet ze en eigenlijk moet ze niet steeds bellen..... Pffff.....we zijn thee gaan drinken met mama en hebben haar wat proberen af te leiden om samen een puzzeltje te maken. Tsja... en wat doe je dan....? 

Ik hoop dat ze de nacht wat is doorgekomen. Frank gaat vanochtend naar haar toe om te kijken hoe het is en anders te overleggen. Want dit is wel heel verdrietig. De hele week ging het zo goed en nu heeft ze blijkbaar ontzettende pijn. Vanmiddag heeft ze fysiotherapie, we mogen daar bij zijn en ik denk dat dat heel goed is om eens te kijken hoe dat gaat en hoe mama reageert.....

Dachten we dat ze een mooi plekje had, het voelde zo goed na de ochtend, nu is de situatie heel anders...... we wachten de ochtend af en ik ben heel benieuwd wat Frank dan vindt........

Things were going so well last week. Mom had recovered well from the surgery and was practically back to her old self after a few days. She was already able to walk a bit with her walker, and they were looking for a rehabilitation spot. Because it proved quite difficult to find a spot, it was a matter of waiting to see where and when it would happen. And yesterday, a spot finally became available, and it was close by... right in the hospital's rehabilitation unit... one floor down, and that was it. Yesterday morning we went with her to get her settled in at her new place. It was practically a mass migration with a lot of things that had to be moved. A large unit with areas for practicing walking, cycling, etc. A sort of cafeteria where we eat. We can even get coffee and tea there; that's great, especially for Mom, because she always wanted to offer us coffee and tea in the hospital (I think she thought she could order something there). So now we can have tea and coffee together. She has a large room that she has to share with a doctor. And... then I'm old-fashioned again... I still have some opinions about that... you might feel more comfortable with a woman. I think Mom did too, although she didn't say anything about it. We had an intake interview with a friendly doctor and nurses. What I immediately found very comforting was that when Mom's medication was brought, it was already neatly ground and given with applesauce. See... at least they thought about that. In the ward, they simply placed it next to her. I had already brought a mortar and pestle from home and applesauce to grind them there. In short, it felt good. It was difficult, though, to leave Mom there alone. Such a tiny old woman... Last night we went to see her again and found a very sorry little thing there. She was in a lot of pain, a kind of muscle ache in her leg, and had cramps and couldn't sit still. She complained about the "Amsterdam" nurses (she thought she was in Amsterdam) and that they weren't nice. This wasn't like my cheerful mother! When I asked, it turned out she'd been given the maximum dose of painkillers and that was supposed to do the trick. Apparently, they'd assessed Mom's abilities, and that could be the reason for her pain. It's difficult to gauge exactly how it all happened...to what extent Mom said (unfriendly nurses), the pain, etc., was accurate. The fact is, I didn't find the nurses who were there last night particularly empathetic. I got the feeling: Mom had painkillers and she's forgetting, and she really shouldn't be calling all the time... Ugh...we went for tea with Mom and tried to distract her by doing a puzzle together. Well...and what do you do then? I hope she made it through the night. Frank is going to see her this morning to check on her and discuss the situation.Because this is really sad. Everything was going so well the whole week, and now she's apparently in terrible pain. This afternoon she has physical therapy; we're allowed to be there, and I think it's a good way to see how things are going and how Mom reacts. We thought she had a good spot, it felt so good after the morning, but now the situation is completely different. We'll wait and see what happens in the morning, and I'm very curious to see what Frank thinks then.

 

93 jaar....zo klein, zo broos..... maar een spirit....... Mama had gister zelf al de beslissing genomen dat ze geopereerd wilde worden. Ze had met de dokter overlegd en die gaven groen licht, ondanks alle grote risico's die de operatie met zich mee kon brengen... en dat waren er veel.... maar wat was het alternatief? Geen operatie en bedlegerig worden met pijnstilling......zie je het voor je...bij mijn moeder?

Dus nee, we stonden er volledig achter en samen met Harmke hebben we 's morgens met haar alles doorgesproken en ja... we stonden er achter... wat er ook mocht gebeuren...zelfs dan zou het goed zijn....

En of het ook goed was... tegen tweeen werd ze gehaald voor de operatie...een heel klein driehonderd jarig oud vrouwtje, in dat grote witte bed.....en toen was het afwachten, een uur, anderhalf uur...Ondertussen bezochten we mama's vriendin Zwaan om haar ook op de hoogte te stellen. Op weg naar het ziekenhuis de telefoon! De operatie was goed verlopen en ze ging naar de uitslaapkamer.... horde 1 genomen! Na bijna twee uur werd ze gebracht...onze angst dat ze misschien helemaal verward zou zijn was ongegrond, volgens de verpleging had ze al weer praatjes.... eerst nog wat suffig van de narcose werd ze daarna steeds helderder, haar gebit mocht in, ze kreeg nog een lekker toetje met slagroom, we kregen de medikatie bij haar naar binnen en: "Ik heb weer zin in het leven"liet ze horen en ze wilde ook weten hoe we de tehuizen vonden die we hadden bezocht ivm een plekje in het verpleeghuis voor haar....... Ja moe was ze wel....

93 jaar... het risico dat ze niet eens uit de operatie zou komen was mega groot...... en daar lag ze....vol levenslust....... ook horde 2 hadden we genomen (hoe komt ze uit de operatie)....Horde 3 is het doorkomen van de nacht....... we gaan het zien vanochtend......

93 years old...so small, so fragile...but a spirit....My mother had already decided yesterday that she wanted surgery. She had consulted with the doctor, and they gave the green light, despite all the significant risks the surgery could entail...and there were many...but what was the alternative? No surgery and being bedridden with painkillers...can you imagine...with my mother? So no, we were completely behind it, and together with Harmke, we discussed everything with her that morning, and yes...we were behind it...whatever happened...even then, it would be okay....And whether it was okay...around two o'clock, she was taken for the surgery...a tiny three-hundred-year-old woman, in that big white bed...and then it was a matter of waiting, an hour, an hour and a half...Meanwhile, we visited my mother's friend Zwaan to inform her as well. On the way to the hospital, we got the phone! The surgery had gone well, and she went to the recovery room...hurdle one cleared! After almost two hours, she was brought in... our fear that she might be completely disoriented was unfounded; according to the nurses, she was already chattering again.... At first a bit groggy from the anesthesia, she gradually became more lucid. Her dentures were put in, she was given a delicious dessert with whipped cream, we administered her medication, and she declared: "I'm eager to live again," and she also wanted to know how we found the nursing homes we had visited regarding a place for her in the nursing home....... Yes, she was tired... 93 years old... the risk that she wouldn't even come out of the operation was enormous... and there she lay... full of zest for life....... We had also overcome hurdle 2 (how will she come out of the operation)... Hurdle 3 is getting through the night....... we'll see this morning...

Het is 6.45 uur en ik kan niet slapen.... dwz ik heb nog niet geslapen..... we hebben de hele nacht in het ziekenhuis gezeten...mama is gisteravond gevallen en heeft haar heup gebroken.....We kregen het telefoontje tegen kwart over elf en zijn direct naar het ziekenhuis gegaan waar net de ambulance met mama er in aankwam. Tsja... en dan is toch gebeurd waar we het zo vaak met haar over gehad hadden: loop niet zonder rollator want anders val je en breek je je heup en kom je in het ziekenhuis..... en precies dat is er nu gebeurd. Ik moet zeggen, ze was erg bij en goed te spreken en maakte nog grapjes ook.....

Er werden foto's gemaakt en daar bleek dat ze een breuk heeft aan de rechter kant. Daarna volgde de opname en nu ligt ze op de geriatrische afdeling waar alle mensen met heup-breuken komen te liggen. We waren net tegen 4.00 uur weer thuis, maar slapen kon ik niet meer. Lieneke in Nieuw Zeeland, daar is het 12 uur later, kon ik in het ziekenhuis al appen en Harmke besloot ik na vijven in te lichten, dan is ze wakker. En nu zit ik hier achter mijn laptop... hoe het verder gaat? Er moeten beslissingen worden genomen...wat gaan we doen, opereren? niet opereren.....In praktijk is het niet zo eenvoudig als je opeens voor de beslissing staat. Vandaag met mama en elkaar overleggen, en met de artsen....... ik denk maar niet te veel verder.......

It's 6:45 a.m. and I can't sleep... meaning, I haven't slept yet... We were in the hospital all night... Mom fell last night and broke her hip... We got the call around 11:15 a.m. and went straight to the hospital, where the ambulance with Mom just arrived. Well... and then what we'd talked about so often happened: don't walk without a walker, or you'll fall and break your hip and end up in the hospital... and that's exactly what happened. I have to say, she was very cheerful and cheerful, and even cracked jokes... X-rays were taken, and it turned out she has a fracture on her right side. Then she was admitted, and now she's in the geriatric ward where all people with hip fractures are admitted. We got home around 4:00 a.m., but I couldn't sleep anymore. Lieneke in New Zealand, it's 12 hours later there, I could already text from the hospital, and I decided to inform Harmke after 5:00 so she'd be awake. And now I'm sitting here at my laptop... what happens next? Decisions have to be made... what are we going to do, operate? No operation... In practice, it's not that simple when you're suddenly faced with a decision. Today we're talking with Mom and each other, and with the doctors... I'm not thinking too much further.

 Ik las een stukje op Facebook.... op de pagina "Puur Geluk". Vaak zie je op Facebook van die verhaaltjes en dan denk je...ach ja....al dan niet verzonnen.....eigenlijk lees ik ze ook niet, maar op de één of andere manier viel mijn oog op de eerste regels en las ik. En het raakte me. Niet eens omdat het verhaal zo op mij sloeg.... eigenlijk niet.. maar de laatste maanden, en eigenlijk ook al jaren, is het wel iets dat steeds meer in ons leven speelt....aandacht voor je moeder, die zich toch, zeker na het overlijden van papa meer dan 20 jaar geleden, zelf zo goed heeft gered en het leven destijds heeft opgepakt met een enthousiasme en optimisme.... En ik heb altijd geprobeerd tijd voor haar vrij te maken....en wat hebben we ook veel gedaan...veel herinneringen gemaakt. Dat besef kwam vooral van de week toen ik allerlei foto's aan het overzetten was. Toen realiseerde ik me opeens: wat hebben we (en doen we nog steeds zover het mogelijk is) samen veel dingen gedaan, van concerten met The Ten Tenors en daarna met hen backstage aan de "drank" tot aan High Tea's, zeiltochtjes, pluktuinen waar we een mooi boeket bloemen plukten, vakanties in Frankrijk, de paardrijwedstrijden bij ons thuis waar mama de prijzen mocht uitreiken.... en ze deed het, ook al waren die paarden wel heel erg groot....ze deed met alles mee. Het verhaal over het "schieten" hier op ons terrein, toen Frank met zijn luchtbuks eieren op een paaltje probeerde te raken en mama dat natuurlijk ook moest proberen. Eigenlijk besef ik nu pas hoeveel we samen hebben gedaan en hoe ze in ons, en wij ook in haar leven zijn meegegaan.En zelfs nu het allemaal niet meer gaat, proberen we leuke herinneringen te maken, met de afgelopen Kerst, gewoon bij elkaar zijn, met kant en klare maaltijden van de Lidl (en dat was helemaal niet zo slecht) of gewoon lekkere hapjes. Chinees halen met mama's favoriete Fou Young Hai, en altijd weer kwam dan toevallig vriendin Zwaan voorbij die natuurlijk een hapje mee kon eten.

En dan nu breekt er een nieuw tijdperk aan... het gaat niet meer alleen in haar appartementje, ook niet met alle hulp die we haar bieden, de zorg wel vijf, zes keer op een dag en wij elke middag vanaf een uur of half drie tot een uur of half zeven 's avonds. We geven medicijnen, we koken en we praten....we praten veel, vooral over vroeger, want dat weet mama allemaal nog precies. Het heden is vaak weggezakt, of ze tussen de middag gegeten heeft, dat weet ze vaak niet meer, maar hoe de weg van school naar huis er 80 jaar geleden uit zag, dat weet ze nog precies...... 

En wat vind ik het verdrietig dat het allemaal gaat veranderen, moet veranderen...dat ze hier niet meer kan blijven (ook al denkt ze steeds meer dat ze hier op vakantie is en dat ze weer naar huis gaat, waar dat dan ook moge zijn) ... maar zelf kijkt ze er positief tegen aan.... als het niet meer gaat dan gaat het niet en moet ik ergens anders naar toe. Ik vertel haar van het huis waar we van de week zijn wezen kijken, door de slechte weersomstandigheden kon mama zelf niet mee, en hoe het daar was, hoe de kamers daar zijn...En dan meteen haar positieve reactie: dan moet ik kijken wat er allemaal mee moet, als ik de doofpot, een oude koperen "kan" die nog van haar adelijke voorouders stamt, maar mee kan nemen...en de schilderijen natuurlijk..... En we maken zelfs nog grapjes over het verhuizen.... ach u denkt hier ook dat u hier aan het logeren bent......... Dat dus.....

Komende week gaan we nog bij verschillende huizen kijken en dan zal er een beslissing moeten worden genomen.....ik weet dat mama het goed gaat oppakken...laten wij een voorbeeld aan haar nemen...... 

De foto hierboven is van de week genomen, toen Harmke een spelletje met mama deed, een balletje in bekertjes proberen te gooien..... 

  Hier onder, in het klein, plak ik toch even het Facebook stukje dat de aanleiding was voor mijn berichtje.

 

Ik ben vijfenveertig jaar oud. En pas twee weken geleden drong iets over mijn moeder echt tot me door — iets waarvoor ik me nu nog schaam. Ik begrijp niet hoe ik dit zo lang over het hoofd heb kunnen zien.

Ze is tachtig. Ze woont alleen in een klein, lichtgekleurd huis waar ze al bijna vijftig jaar leeft. Datzelfde huis — met verweerde luiken en oude huishoudelijke apparaten die ze koppig weigert te vervangen. “Ze doen het toch nog,” zegt ze altijd.

Vorige woensdag belde ze me:

— Denis… ik heb hulp nodig met mijn boodschappenlijstje. Zou je even langs kunnen komen? Ik heb het gevoel dat ik dingen begin te vergeten.

Mijn eerste reactie?

Ergernis.

Werkdeadlines.

De agenda’s van de kinderen.

Rekeningen op tafel.

Te veel zorgen die me alle kanten op trokken.

— Zeg gewoon wat je nodig hebt, — zei ik. — Ik bestel alles online.

Ze bleef lang stil.

Toen zei ze zacht:

— Ik zou het fijn vinden als je kwam.

Ik kwam.

In de keuken stonden al drie zorgvuldig ingepakte boodschappentassen.

— Mam… je bent al naar de winkel geweest, — zei ik verbaasd.

Ze haalde haar schouders op:

— Alleen het hoognodige. Ik heb nog iets anders nodig.

Ze pakte een notitieboekje — hetzelfde spiraalboekje dat ze al jaren gebruikt — en gaf het aan mij.

Op de lijst stond:

• druiven

• papieren handdoeken

• koffieroom

• gezelschap

Op dat moment stond alles in mij stil.

Ze keek verlegen — als een kind dat betrapt is op iets wat niet mag.

— Ik wist gewoon niet hoe ik je anders moest vragen om te komen, — fluisterde ze. — Je bent altijd zo druk. Ik wilde je niet storen.

Die woorden — eenvoudig en zacht — raakten me harder dan alles wat ik de afgelopen jaren had meegemaakt.

Mijn moeder.

De vrouw die twee banen had en toch geen enkel schooloptreden of wedstrijd van mij miste.

Die elke tekening bewaarde.

Die zichzelf jarenlang op de laatste plaats zette.

Ze had het gevoel dat ze moest doen alsof ze boodschappen nodig had

om een bezoek van haar eigen zoon te verdienen.

Ik omhelsde haar zo stevig dat ze begon te lachen:

— Voorzichtig, je breekt me nog.

We gingen niet meer naar de winkel.

In plaats daarvan gingen we aan de kleine keukentafel zitten, met servetten met zonnebloemen — dezelfde die daar al sinds de jaren negentig liggen.

We praatten over de nieuwe hond van de buren.

Over papa.

Over hoe erg we hem missen.

Ik bleef langer dan gepland.

Ik dronk eenvoudige oploskoffie.

En ik luisterde — echt luisterde — zoals zij vroeger naar mij luisterde.

Voordat ik wegging, liep ze met me mee naar de deur en hield mijn hand iets langer vast dan normaal.

— Je hebt mijn hele week goedgemaakt, lieverd, — zei ze zacht.

Onderweg naar huis bleef één gedachte maar terugkomen:

Hoe vaak had ze bij het raam gestaan, hopend mijn auto te zien?

Hoe vaak had ze tegen zichzelf gezegd:

“Hij komt wel als hij tijd heeft,”

 

terwijl het huis haar met stilte antwoordde?

Ik besefte dat ik haar ergens onderweg in mijn volwassen leven —

tussen werk, verplichtingen en lawaai —

was gaan zien als iets dat ik moest inplannen.

Maar voor haar

was ik nooit iets om in te plannen.

Ik was haar wereld.

En alles wat zij wilde,

was één uur met haar zoon

in het huis waar ze hem heeft grootgebracht.

 

 

 

I read a piece on Facebook... on the page "Puur Geluk" (Pure Happiness). You often see stories like that on Facebook and think... oh well... made up or not... actually, I don't read them either, but somehow the first lines caught my eye and I read them. And it touched me. Not because the story resonated with me... not really... but in recent months, and actually for years, it's been something that's been playing an increasingly important role in our lives... attention for your mother, who, especially after Dad's death more than 20 years ago, managed so well and embraced life with enthusiasm and optimism. And I've always tried to make time for her... and we've done so much... made so many memories. That realization hit me especially this week when I was transferring all sorts of photos. Then I suddenly realized: we've done so many things together (and still do, as much as possible), from concerts with The Ten Tenors and afterward, enjoying drinks with them backstage, to high teas, sailing trips, picking flower gardens where we picked a beautiful bouquet, vacations in France, the horseback riding competitions at our house where Mom got to present the prizes... and she did, even though those horses were incredibly big... she participated in everything. The story about the "shooting" here on our property, when Frank tried to hit eggs on a stake with his air rifle, and Mom, of course, had to try too. It's only now that I realize how much we've done together and how much they've been a part of our lives, and how we've been a part of hers. And even now that things aren't going well anymore, we try to create fond memories, this past Christmas, just being together, with ready-made meals from Lidl (which weren't bad at all) or simply tasty snacks. Getting Chinese food with Mom's favorite Fou Young Hai, and always, friend Zwaan would happen to drop by and, of course, join us for a bite to eat. And now a new era is dawning... she can no longer stay in her apartment alone, not even with all the help we offer her; the caregiving is five or six times a day, and we're there every afternoon from about 2:30 to 6:30 in the evening. We give her medication, we cook, and we talk... we talk a lot, especially about the past, because Mom still remembers it all so vividly. The present has often faded away; she often doesn't remember whether she ate lunch, but she still remembers exactly what the route home from school looked like 80 years ago... And I find it so sad that it's all going to change, has to change... that she can't stay here anymore (even though she increasingly thinks she's on vacation and that she'll go home again, wherever that may be)... but she's optimistic about it... if it doesn't work anymore, then it doesn't work, and I'll have to go somewhere else.I tell her about the house we went to view this week (because of the bad weather, Mom couldn't come along), and what it was like there, what the rooms are like... And then immediately her positive reaction: then I have to see what all needs to be taken, if only I can take the dustpan, an old copper "jug" that still dates from her noble ancestors... and the paintings of course..... And we even joke about moving... oh, you also think you're staying here......... Well, that's right..... Next week we're going to view several more houses and then a decision will have to be made... I know Mom will handle it well... let's take an example from her...... The photo above was taken this week, when Harmke was playing a game with Mom, trying to throw a ball into cups..... Below, in small size, I'll paste the Facebook piece that prompted my message. 

 

I'm forty-five years old. And it wasn't until two weeks ago that something about my mother truly dawned on me—something I'm still ashamed of. I don't understand how I could have overlooked this for so long. She's eighty. She lives alone in a small, light-colored house where she's lived for almost fifty years. That same house—with weathered shutters and old appliances that she stubbornly refuses to replace. "They still work," she always says. Last Wednesday she called me: "Denis… I need help with my grocery list. Could you come over? I feel like I'm starting to forget things." My first reaction? Annoyance. Work deadlines. The children's schedules. Bills on the table. Too many worries pulling me in every direction. "Just say what you need," I said. "I order everything online." She was silent for a long time. Then she said softly: "I'd appreciate it if you came." I came. Three carefully packed grocery bags were already in the kitchen. “Mom… you’ve already been to the store,” I said, surprised. She shrugged. “Just the bare essentials. I need something else.” She picked up a notebook—the same spiral notebook she’s been using for years—and handed it to me. The list read: • grapes • paper towels • coffee cream • company. At that moment, everything inside me stopped. She looked shy—like a child caught doing something wrong. “I just didn’t know how else to ask you to come,” she whispered. “You’re always so busy. I didn’t want to disturb you.” Those words—simple and soft—hit me harder than anything I’d experienced in the past few years. My mother. The woman who worked two jobs and yet never missed a single school performance or game of mine. Who saved every drawing. Who put herself last for years. She felt like she had to pretend she needed groceries to earn a visit from her own son. I hugged her so tightly that she started laughing. “Careful, you’ll break me.” We stopped going to the store. Instead, we sat at the small kitchen table, with sunflower napkins—the same ones that have been there since the nineties. We talked about the neighbor's new dog. About Dad. About how much we miss him. I stayed longer than planned. I drank plain instant coffee. And I listened—really listened—the way she used to listen to me. Before I left, she walked me to the door and held my hand a little longer than usual. "You made my whole week, honey," she said softly. On the way home, one thought kept recurring: How many times had she stood by the window, hoping to see my car? How many times had she said to herself, "He'll come when he has time," while the house answered her with silence? I realized that somewhere along the way in my adult life—between work,obligations and noise—I had come to see it as something I had to schedule. But to her, I was never something to schedule. I was her world. And all she wanted was one hour with her son in the house where she raised him. 

 

  

 

De Wolf

Al jaren is er zoveel ophef over de wolf hier in Nederland en er wordt zoveel over geschreven, over alle "voors" hoe mooi het is dat de wolf hier weer terug komt en dat we ons daarom moeten aanpassen, over de "tegens", hoe kinderen eigenlijk niet meer naar school kunnen fietsen, omdat ze in wolvengebied wonen, dat je op sommige stukken maar beter niet de natuur in kunt, alle huisdieren die worden gedood of verwond en al het verdriet daar om heen.....

En ik heb er een mening over, een duidelijke mening.......ik vind dat de wolf hier niet hoort.....het is gewoon een feit dat het te druk, te bewoond is hier in Nederland...confrontaties met mens en wolf zijn niet te vermijden en daardoor verliest de wolf zijn natuurlijke angst voor de mens, en daar is waar het fout gaat. Ook al het commentaar van de "pro-wolfers"dat mensen dan hun huisdieren beter moeten beschermen (wat mega mega veel geld kost en de vraag is of het echt helpt, bv. die wolf-werende hekken). Ik ben van mening dat als ik me ergens ga vestigen waar wolven zijn, dan ken ik het risico en weet ik welk gevaar mijn dieren kunnen lopen, mijn schaapskudde bv. Maar als je al jaren en jaren zo'n kudde hebt, en er geen wolven in Nederland waren (wie dacht daar destijds aan?) en nu is íe er dan... dan begrijp ik dat je, hoe graag je ook zou willen, niet al dat geld hebt om maatregelen te nemen.

Hier in het Tijnster bos was ook een wolf gezien..... ik had toen twee paardjes lopen hier....altijd buiten..... moet ik dan wolfwerende omheining gaan afschaffen voor duizenden en duizenden euro's? Dat geld heb ik niet...zo simpel is dat.....en toen we onze paardjes kregen dachten we niet eens aan wolven.

En waarom ik nu opeens op de wolf kom? Omdat ik gisteren een prachtige documentaire zag over wolven. En wat zijn het dan een pracht-dieren...zo'n roedel in de wildernis, met ruimte om te jagen, geen ontmoetingen met mensen zodat de natuurlijke angst er in blijft en wolven confrontaties uit de weg kunnen gaan. Zo wil je wolven zien leven... niet rennend door een woonwijk met de staart tussen hun poten......

Zo, ik wilde dat toch duidelijk maken... wolven... ik vind ze prachtig en geniet van de documentaires die er over hen gemaakt worden en ik gun ze zeker hun leven in de wildernis......maar hier......nee......... 

 En had ik het eergisteren al over een prachtige ochtend met sneeuw....... nou....... dan gisterochtend......

Een witte wereld met misschien wel 15 cm sneeuw. Onbeschrijfelijk zo mooi.Het was wel koud maar samen met Frank trotseerden Barkley en ik de sneeuw en de kou. En wat was het prachtig...de sneeuw knisperde onder je voeten en overal lag een dikke laag sneeuw. De bpmen waren zo mooi om te zien met op elke tak een prachtige kraag van wit. Barkley vond het helemaal het einde en racete door de sneeuw. Het begon ook nog te sneeuwen en op de terugweg was er nauwelijks uitzicht. Het deed me echt denken aan "vroeger" het gevoel dat ik had, de sneeuw, de kou, de vlokken in je gezicht......het was heerlijk.

Daarna meteen door naar Filly die een lekkere bak slobber kreeg en de kipjes, die zelfs nog vier eitjes hadden gelegd...de kanjers.... Op pad gaan had geen zin...we kwamen zelfs de oprit niet af. Gelukkig kan ik thuiswerken. Naar mama gaan is nu ook niet echt een optie. Gelukkig "doet" Harmke  altijd de maandag en vandaag moeten we het maar even zien. Frank moet vanmiddag taxi-rijden... dat zal nog wel wat worden. Het is nog vroeg nu, net 5.15 uur, maar zo te zien is er vannacht geen sneeuw bij gevallen.....we gaan het zien vandaag.........

 

And did I mention a beautiful snowy morning the day before yesterday? Well, yesterday morning was no exception. A white world with perhaps six inches of snow. Indescribably beautiful. It was cold, but Barkley and I, along with Frank, braved the snow and the cold. And it was so beautiful... the snow crunched underfoot and there was a thick layer of snow everywhere. The trees were so beautiful to see, with a gorgeous collar of white on every branch. Barkley absolutely loved it and raced through the snow. It even started snowing, and on the way back, the view was almost impossible. It really reminded me of the old days, the feeling I had—the snow, the cold, the flakes on my face... it was wonderful. Then straight on to Filly, who was getting a nice bowl of slush, and the chickens, who had even laid four eggs... the beauties. There was no point in going out... we didn't even make it out of the driveway. Luckily, I can work from home. Going to Mom's isn't really an option right now. Luckily, Harmke always "does" Mondays, and today we'll just have to see. Frank has to drive a taxi this afternoon... that'll be something. It's still early now, just 5:15 a.m., but it looks like no snow fell last night... we'll see today...